Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi

Süresi bir yıl ve daha uzun olan iş sözleşmelerinin yazılı yapılması zorunludur. Yazılı yapılmayan hâllerde işveren, en geç iki ay içinde çalışma koşullarını gösteren yazılı bir belge vermelidir. Yazılı iş sözleşmeleri damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır (İş K. 8).

Taraflardan biri İş Kanunu md. 17'deki bildirim sürelerine uyarak feshedebilir. Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin sözleşmesini fesheden işveren geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır; işverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa işçi sayısı bu işyerlerinin toplamına göre belirlenir (İş K. 18). İşletmenin bütününü yöneten üst düzey işveren vekilleri bu güvenceden yararlanamaz. Haklı nedenle derhal fesih hakları ayrıca saklıdır (İş K. 24-25).

En çok iki ay. Toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresinde taraflar bildirim süresi beklemeden ve tazminatsız feshedebilir (İş K. 15).

En çok 45 saattir; günlük çalışma 11 saati aşamaz (İş K. 63). Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saati yüzde elli zamlı ödenir. Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse bu süreyi aşan ve 45 saate kadar olan çalışmalar fazla sürelerle çalışmadır ve yüzde yirmi beş zamlı ödenir. İşçi zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir. Fazla çalışma yılda 270 saati geçemez (İş K. 41) ve işçinin yazılı onayı alınır (Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği md. 9).

Ancak şu koşullar birlikte varsa: işçi fiil ehliyetine sahiptir ve yasak yazılı kararlaştırılmıştır; iş ilişkisi işçiye müşteri çevresi, üretim sırları veya işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlar ve bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına sebep olacak niteliktedir (TBK 444). Yasak yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez ve özel durumlar dışında iki yılı aşamaz (TBK 445). İşveren haklı sebep olmadan feshederse, işçi işverene yüklenebilen bir nedenle feshederse ya da işverenin yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararı kalmazsa yasak sona erer (TBK 447). Rekabet yasağından doğan davalar ticari davadır (TTK 4/1-c); bu davalara asliye ticaret mahkemesi bakar ve para alacağı taleplerinde dava şartı arabuluculuk TTK 5/A'ya göre uygulanır.

Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (7036 sayılı Kanun md. 3). İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davalarında bu şart aranmaz. Yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir; buna aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir (md. 6).