İşyeri Devir Sözleşmesi

Ticari işletme, malvarlığı unsurları ayrı ayrı devredilmeden bir bütün hâlinde devredilebilir; devir sözleşmesi yazılı yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan edilir (TTK 11/3). Devir, sözleşmenin tümünün tescili ile hüküm ifade eder; sözleşmede işletmenin bir bütün olarak ve devamlılığı sağlanacak şekilde devredildiği ve varsa devir dışında bırakılan unsurlar yazılır (Ticaret Sicili Yönetmeliği md. 133). Tescil başvurusu sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren on beş gün içinde yapılır (TTK 30). Taşınmaz, araç veya tescilli marka gibi sicile kayıtlı unsurlar için ilgili sicillerde ayrıca işlem yapılır. Devreden anonim şirketse ve şirket varlığının tamamı veya önemli bir bölümü devrediliyorsa genel kurul kararı gerekir (TTK 408/2-f); limited şirket için bu kural tartışmalıdır, genel kurul kararı alınması güvenli olur.

Evet. İşletmeyi aktif ve pasifleriyle devralan, devri alacaklılara bildirdiği veya ilan ettiği tarihten başlayarak işletmenin borçlarından sorumlu olur. Devreden de muaccel borçlardan bildirim veya ilan tarihinden, muaccel olmayanlardan muacceliyet tarihinden başlayarak iki yıl süreyle devralanla birlikte müteselsilen sorumlu kalır (TBK 202).

Kira ilişkisi ancak kiraya verenin yazılı rızasıyla devredilebilir; işyeri kiralarında kiraya veren haklı sebep olmadıkça rızadan kaçınamaz. Devralan kiracının yerine geçer; devreden ise kira sözleşmesinin bitimine kadar ve en fazla iki yıl devralanla birlikte sorumlu kalır (TBK 323).

Devir tarihindeki iş sözleşmeleri bütün hak ve borçlarıyla devralana geçer; hizmet süresine bağlı haklarda işe ilk giriş tarihi esas alınır. Devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan iki işveren birlikte sorumludur, devredenin sorumluluğu iki yılla sınırlıdır (İş K. 6). Kıdem tazminatında devredenin sorumluluğu, işçiyi çalıştırdığı süre ve devir tarihindeki ücret düzeyiyle sınırlıdır (1475 sayılı Kanun md. 14).

Sözleşme, devirden önceki kamu borçlarını taraflar arasında devredene yükler; bu paylaşım yalnız taraflar arasında geçerlidir. Sigortalı çalıştırılan işyeri aktif veya pasifiyle devralınırsa yeni işveren, eski işverenin Kuruma olan prim ve ferilerinden müteselsilen sorumludur ve buna aykırı sözleşme hükümleri Kuruma karşı geçersizdir (5510 sayılı Kanun md. 89). Bu yüzden devirden önce borç durumunu gösteren yazıları istemek önemlidir.

Evet, devralınan işletmenin değerini korumak için gerekli ölçüde. Rekabet Kurumunun yan sınırlamalara ilişkin kılavuzuna göre üç yılı aşmayan yasaklar genel olarak makul kabul edilir; yasak, devredilen işletmenin mal ve hizmetleri ile devirden önce faaliyet gösterilen bölgeyle sınırlı olmalıdır. Kişinin ekonomik özgürlüğünü aşırı sınırlayan anlaşmalar geçersiz olabilir (TMK 23, TBK 27).

Devralan ve devredilen işletmenin cirosu Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'deki (Tebliğ No: 2010/4) eşikleri aşıyorsa devir, Kurula bildirilip izin alınmadıkça hukuki geçerlilik kazanmaz (4054 md. 7). Eşikler zaman zaman güncellendiğinden işlem tarihindeki metne bakılmalıdır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 11 ve 408/2-f; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu md. 202 ve 323; 4857 sayılı İş Kanunu md. 6; 1475 sayılı Kanun md. 14; 5510 sayılı Kanun md. 89; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun md. 4 ve 7.